Συνημμένο Αρχείο 1
Η μελέτη εξετάζει 17 παγκόσμιες απειλές για την υγεία και αξιοποιεί υπολογιστικά μοντέλα για την εκτίμηση των πιθανών επιπτώσεών τους σε 204 χώρες έως το 2100. Κεντρικό στοιχείο της προσέγγισης είναι η αποτίμηση διαφορετικών απειλών με βάση έναν κοινό δείκτη επιβάρυνσης της υγείας, ώστε να καθίσταται δυνατή η συγκριτική αξιολόγησή τους. Ο Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Πληροφορικής και του Εργαστηρίου Πληροφορικής στις Ανθρωπιστικές και Κοινωνικές Επιστήμες (HILab) του Ιονίου Πανεπιστημίου Κώστας Γιαννάκης συμμετέχει ως ένας από τους συγγραφείς της έκθεσης, με συνεισφορά στην υπολογιστική υποδομή και στα μοντέλα πρόβλεψης (forecasting) πάνω στα οποία στηρίζεται η ανάλυση.
Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στις 10 Οκτωβρίου 2026 στο κορυφαίο ιατρικό περιοδικό The Lancet και παρουσιάστηκαν στις 11 Οκτωβρίου στο World Health Summit στο Βερολίνο. Η λίστα με τις απειλές που περιλαμβάνονται στη δημοσίευση με τίτλο The Lancet Commission on 21st Century Global Threats to Health προέκυψε από μια ανεξάρτητη Επιτροπή 35 κορυφαίων προσωπικοτήτων από τον χώρο της υγείας, της οικονομίας, της ασφάλειας, της διακυβέρνησης και της τεχνολογίας. Τα ευρήματα της έρευνας απέκτησαν σημαντική απήχηση σε διεθνή (ενδεικτικά CNN, Sky News, The Guardian) και ελληνικά μέσα (ενδεικτικά Καθημερινή, in.gr).
«Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο μεγάλες είναι οι απειλές, αλλά και σε ποιον βαθμό μπορούμε να επηρεάσουμε την εξέλιξή τους. Για να διερευνηθεί αυτό, αναπτύχθηκε υπολογιστική υποδομή που υποστηρίζει την ανάλυση σεναρίων για 204 χώρες έως το 2100, αξιοποιώντας μεγάλο όγκο δεδομένων και μοντέλα πρόβλεψης», σημειώνει ο κ. Γιαννάκης.
Σύνδεσμος προς το αρχείο της δημοσίευσης (The Lancet): [link].
Βασικά Ευρήματα της Μελέτης
- 17 παγκόσμιες απειλές για την υγεία: Η Επιτροπή εντόπισε δεκαεπτά κρίσιμους κινδύνους έως το 2100. Αυτοί εκτείνονται από ασθένειες (παχυσαρκία, μικροβιακή αντοχή) και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες (ανισότητες) έως την κλιματική αλλαγή και τις πανδημίες.
- Ακραία σενάρια κινδύνου: Η κακόβουλη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και μια ενδεχόμενη πυρηνική σύγκρουση εξετάζονται ως απειλές με δυνητικά υπαρξιακές συνέπειες για την ανθρωπότητα. Οι συγκεκριμένοι κίνδυνοι αξιολογούνται με διαφορετική διαδικασία μοντελοποίησης από εκείνη που χρησιμοποιείται για τις υπόλοιπες απειλές.
- Περιθώριο αποτροπής: Η κλίμακα της ζημιάς δεν είναι προδιαγεγραμμένη. Τα προγνωστικά μοντέλα έδειξαν ότι τα μεγαλύτερα περιθώρια αποτροπής ετών ζωής προσαρμοσμένα ως προς την αναπηρία (ή πιο απλά amenable DALYs και είναι ένας δείκτης της συνολικής επιβάρυνσης της υγείας) αφορούν την παχυσαρκία (23.1 δισ.), το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο (16.1 δισ.) και την εισοδηματική ανισότητα (13.8 δισ.). Σχετικά με την Ελλάδα, εξαιρώντας τις απειλές εξαφάνισης, οι μεγαλύτερες απειλές (σωρευτικά σε αριθμό amenable DALYs) είναι η παχυσαρκία (15.9 εκ.), η μη υγιής γήρανση (10.2 εκ.), η κακή ψυχική υγεία (9.6 εκ.) και το κάπνισμα (6.4 εκ.).
- Η διπλή φύση της Τεχνητής Νοημοσύνης: Ενώ η κακόβουλη χρήση της ΤΝ (π.χ. βιολογικά όπλα, κυβερνοεπιθέσεις) αποτελεί κορυφαία απειλή, ταυτόχρονα αποτελεί κρίσιμο επιστημονικό εργαλείο που επιταχύνει ιατρικές και κλιματικές λύσεις. Η έκθεση ζητά άμεσα πλαίσια διακυβέρνησης που θα συμβαδίζουν με την καινοτομία, χωρίς να φρενάρουν την έρευνα.
Η Επιτροπή ζητά διεπιστημονική δράση για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων απειλών κατά της υγείας και της ασφάλειας, μέσω της οικοδόμησης ανθεκτικών συστημάτων ετοιμότητας, της επένδυσης σε επιστημονικές καινοτομίες όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη με ασφαλή διακυβέρνηση, και της συνεχούς παρακολούθησης των αναδυόμενων κινδύνων για την προώθηση της συλλογικής δράσης.
Η συνεχιζόμενη συμβολή του Τμήματος Πληροφορικής στην έρευνα για την υγεία
Η συμμετοχή του Τμήματος Πληροφορικής στη διεθνή αυτή μελέτη αναδεικνύει τη συμβολή της υπολογιστικής επιστήμης, της ανάλυσης δεδομένων και των μοντέλων πρόβλεψης στη δημόσια υγεία. Μέσα από την έρευνα και τις διεθνείς συνεργασίες του, το Τμήμα συμβάλλει ενεργά εδώ και χρόνια, με σύγχρονο και διεπιστημονικό τρόπο στη διαμόρφωση της σύγχρονης ερευνητικής ατζέντας στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης και της υγείας. Στο πλαίσιο αυτό, αναπτύσσει διεπιστημονικές συνεργασίες, μεταξύ άλλων μέσω της «Ελληνικής Πρωτοβουλίας ενάντια στη Νόσο Αλτσχάιμερ», μιας συνεργασίας του Πανεπιστημίου Johns Hopkins και του Εργαστηρίου Βιοπληροφορικής και Ανθρώπινης Ηλεκτροφυσιολογίας (BiHELab), της διοργάνωσης του συνεδρίου GENEDIS 2026 που διοργανώνει το ίδιο εργαστήριο, και του Θερινού Σχολείου «Artificial Intelligence in Cancer Research» στην Κέρκυρα, με συνδιοργάνωση από τον Καθηγητή του Τμήματος κ. Νικόλαο Κορφιάτη και συμμετοχή μελών του Τμήματος.
